در جستجوی حقیقت

هدف تمام این مجموعه های منظم، ناظر به زنده بودن و رفاه انسان است.

از طرف دیگر می گوئیم اگر ناظم های متعدد هم جهان را شکل داده باشند و این ناظم های متعدد باید با نظر ناظر واحد کار کنند.

و جواب سوم آن که برای وحدانیت خدای ناظم دلایل متعدد دیگری وجود دارند که در بخش صفات باید بدان ها پرداخت.

سوال : آیا یک غیر منظم می تواند نظم بوجود آورد ؟

جواب : غیر منظم مجرد بله ولی غیر منظم مادی خیر.

ریشه نظم داشتن در خداوند بصورت تدبیر و حکمت است. زیرا ناظمیت صفت ذات خداوند نیست که عین ذات او باشد. بلکه صفت فعل خداست. یعنی صفت کاری که او می کند. پس در تعریف نظم می گوئیم عبارت است از چینش پدیده ها در کنار هم و ناظر بر تامین هدف خاص.

اما در مورد خداوند، خدایی که برهان ها اثبات می کنند، خدای غیر مادی است لذا نمی توان گفت خدا نظم دارد یا نه. مثل این است که بگوئیم ایرانی ها یا خراسانی اند یا غیر خراسانی. مسلما عراقی ها در این تقسیم نمی آیند، چون ملاک تقسیم(ایرانی بودن) در آن ها نیست.

سوال : وجود غیر مادی ممکن است ملائکه باشند و این ملائک غیرمنظم باشند یعنی این ملائک خودشان نظم ندارند و موجودات دیگر را بوجود آورده باشند.

جواب : اولا امکان یک شئء دلیلی بر وجودش نیست و ما دلیلی عقلی برای آن که جهان را یک فرشته مخلوق ساخته باشد، نداریم.

ثانیا فرشته ها هم مجرد از ماده اند و وقتی مجردند نمی توان از ارتباط اجزا و اعضای آن ها با همدیگر (که آیا منظم اند یا نا منظم) سخن گفت. چون اجزا و اعضا ندارند.

ثالثا ریشه نظم موجود در ممکنات(که هدف مندی پدیده است)در واجب باید باشد، یعنی واجب می بایست در خلقت خود هدفمند باشد، زیرا که موجود را بصورت هدفمند خلق کرده است.

رابعا بعضی از امور مانند حرکت داشتن، رنگ داشتن، سکون و... لازمه مادی بودن موجود است، نه لازمه موجود بودن موجود. لذا خدا که موجود است اما مادی نیست آن ها را ندارد.

دانشجو: شاید مجموعه های نامنظمی هم در جهان باشد که نشناخته باشیم، پس جهان لزوما ناظم ندارد.

جواب :علم ،چنین موجودی در جهان نیافته است.

دانشجو: شاید باشد ولی ما نمی دانیم.

جواب : اگر پیدا شد باید تفسیر کرد، اگر هم جوابش را فهمیدیم و دریافتیم نامنظم است می توانیم بگوئیم ناظم ندارد. البته خالق داشتن آن را نمی توانیم انکار کنیم.

دانشجو: اگر باشد چه ؟

استاد: اولا اگر را کاشتیم سبز نشد. ثانیا جهان باید ناظم داشته باشد، چون مجموعه های منظم دارد. اما در مورد نامنظم های احتمالی شما فرض کنید ما 10 تسبیح داریم، که هر تسبیح 100 دانه دارد. از این 10 تسبیح، 5 تایش نخ کشیده شده اند. بقیه نخ کشیده نشده اند. در این صورت شماهیچ وقت نمی توانید بگوئید چون 5 مجموعه صدتایی نخ کشیده نشده اند بنابراین 5 مجموعه نخ کشیده شده هم خود به خود نخ کشیده شده اند. نه، برای 5 تسبیح آماده شده، سازنده لازم است. تمام پدیده هایی که ما می شناسیم منظمند البته شاید هم بعدها مواجه با چند پدیده نامنظم هم بشویم ولی باید تمام جانب آن را سنجیده باشیم، چون ممکن است نامنظم به نظر آید ولی هدف را در 1000 سال بعد برآورده کند. حیوانات در اعماق اقیانوس ها در میلیون ها سال قبل نامنظم بنظر می رسیده اند در حالیکه هم اکنون تبدیل به نفت شده اند.

دانشجو: ممکن است، ممکن هست هم که نشود، اجبارا همیشه این طوری نمی شود.

جواب: بله، همین طور است. چون شما از ممکن بودن پدیده های نامنظم سخن گفتید، ما هم وارد عالم فرض شدیم. خلاصه آن که اگر پدیده های نامنظم برخلاف یافته های علمی تاکنون پیدا شود، این که مجموعه های منظم نیاز به ناظم دارند، از بین نمی رود.

دانشجو: مگر هر ناظمی خداست ؟

جواب: نه هر ناظمی فقط نظم دهنده است.

دانشجو: یعنی ممکن است نظم دهنده غیرخدا داشته باشیم.

استاد: برهان نظم فقط وجود ناظم را اثبات می کند، که جهان باید ناظم داشته باشد. اما این که این ناظم چه کسی است؟ برهان های صفات در این مورد بحث می کند که ان شاء الله در جلسات بعد به آن می پردازیم و اثبات می کنیم که ناظم باید خدا باشد.

دانشجو: طبق برهان نظم که همه جهان نظم ندارد؟

استاد: تمام مجموعه های منظم جهان ناظم دارد و تا کنون هم هیچ بی نظمی پیدا و فهرست نشده است. پس الان باید بگوئیم تا کنون که ما جهان را شناخته ایم، هیچ قرینه ای بر نظم نداشتن جهان نیافته ایم و از طرف دیگر دلیل عقلی بر ناظم داشتن جهان داریم. این که کسی بگوید در جهان ممکن است، مجموعه نامنظم یافت شود، مثل این است که بگوئیم روزی ممکن است آب رودخانه ها (با همین نحوه جاذبه و روابطی که در جهان وجود دارند) سربالا برود. مسلما ما الان ما هیچ توضیح، ترجیح و تصدیقی نسبت به این پدیده در ذهن نداریم و یا بدتر از آن مثل این است که بگوئید ممکن است، روزی 2+2 بشود 5، در حالیکه چنین چیزی محالی عقلی است. این که ممکن است در جهان مجموعه نامنظم یافت شود، در حد امکانی است که علم این امکان را اثبات و حتی تایید هم نمی کند. چون تاکنون نظیری برای چنین اتفاقی رصد نکرده است.

سوال: ممکن است در جهان مجموعه های نامنظم در ذهن محدود انسان جای نگیرد؟

جواب: مجموعه های نامنظم تاکنون فرضی بوده است و موردی از آن یافت نشده، اگر یافت هم شود، قابل تصور در ذهن هست.

                                                             والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

معرفی چند کتاب :

1. کتاب (آموزش کلام اسلامی)  نوشته  آقای دکتر محمد سعیدی مهر،برهان نظم را کامل توضیح داده است .

2. ترجمه کتاب(بدایه المعارف اللهیه)  ، چند صورت از برهان فطرت را توضیح داده است .

3. کتاب(درآمدی بر خداشناسی فلسفی) نوشته آقای محسن جوادی برهان وجوب و امکان را توضیح داده است .